Wniesienie wadium w pieniądzu przelewem

 

Niejednokrotnie w praktyce złożenie wadium wywołuje spore problemy dla wykonawców, szczególnie jeśli jest składane w formie pieniężnej. W jednej ze spraw klient (wykonawca) wykonał dyspozycję przelewu kilka dni przed upływem terminu składania ofert, przy czym rachunek zamawiającego został uznany w dniu, w którym upływał termin składania ofert, lecz w czasie, gdy upłynęła już godzina ich otwarcia. Zamawiający odrzucił ofertę wykonawcy na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 24 ust. 2 pkt 2 oraz art. 24 ust. 4 Pzp, lecz wykonawca miał wątpliwości co do prawidłowości podjętej decyzji. Jak wynika jednak z przepisów i orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej, Zamawiający postąpił słusznie.

 Zgodnie z art. 45 ust. 3 Pzp, wadium wnosi się przed upływem terminu składania ofert. Jedną z dopuszczalnych form wniesienia wadium jest pieniądz (art. 45 ust. 6 pkt 1 Pzp). Konsekwencje niezłożenia wadium określa zaś art. 24 ust. 2 pkt 2 Pzp: z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się również wykonawców, którzy nie wnieśli wadium do upływu terminu składania ofert, na przedłużony okres związania ofertą lub w terminie, o którym mowa w art. 46 ust. 3, albo nie zgodzili się na przedłużenie okresu związania ofertą. Z przepisu tego wynika więc, że sankcja wykluczenia wykonawcy z postępowania jest związana m.in. z niewniesieniem wadium przed upływem terminu składania ofert. Pojęcie ‘wniesienia wadium przed upływem terminu składania ofert’ w sytuacji gdy wadium jest wnoszone w pieniądzu przelewem zostało doprecyzowane przez orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej, która podkreśla, że dla skutecznego wniesienia wadium w pieniądzu występuje konieczność uznania rachunku bankowego Zamawiającego, należną kwotą wadium, przed upływem terminu składania ofert. Samo zadysponowanie określonej kwoty pieniężnej w postaci zlecenia przelewu kwoty wadium na rachunek Zamawiającego tego wymogu nie spełnia, gdyż przepisy p.z.p. w tym zakresie nie wiążą żadnego skutku prawnego z załączeniem do złożonej oferty dowodu zlecenia dokonania przelewu kwoty wadium (m.in. KIO 2796/11). Dodatkowo wskazuje się, że wadium wnoszone w pieniądzu wpłaca się przelewem na rachunek bankowy wskazany przez zamawiającego. Posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "Wpłacać na rachunek" jest równoznaczne z koniecznością zaksięgowania środków pieniężnych na wskazanym rachunku. Wydanie dyspozycji dokonania wpłaty nie jest "wpłatą" w rozumieniu przepisu art. 45 ust. 7 p.z.p., lecz jedynie podjęciem kroków zmierzających do dokonania takiej wpłaty (KIO 1766/12). Istotne jest więc, aby zamawiający już od chwili składania ofert mógł skutecznie rozporządzać zabezpieczeniem wadialnym i ewentualnie zaspokoić z niego swoje roszczenia wynikające z przepisów. Co więcej, wskazuje się wprost, że termin wniesienia wadium to nie tylko data dzienna, ale także godzina i minuta: Termin "wniesienie" - zgodnie z art. 45 p.z.p. - oznacza uznanie kwoty wadium przez rachunek Zamawiającego. Przy wniesieniu wadium liczy się nie data, ale konkretna chwila (godzina, minuta) (KIO/UZP 1411/09) Trzeba mieć także na uwadze, że dla skutku w postaci wykluczenia wykonawcy z postępowania z powodu niewniesienia wadium przed upływem terminu składania ofert bez znaczenia pozostaje kwestia zawinienia czy też przyczyny takiego stanu rzeczy: Przepis art. 24 ust. 2 pkt 2 p.z.p. nie uzależnia określonych skutków, tj. wykluczenia wykonawcy, w sytuacji niewniesienia, w tym niewpłacenia wadium do upływu terminu składania ofert, w wymaganej wysokości, od winy wykonawcy lub zamawiającego, tudzież przyczyn, dla których w dacie składania ofert wadium w wymaganej wysokości nie zostało wniesione (KIO 1893/12) oraz To wykonawcy ponoszą wszelkie ryzyko związane ze skutecznością dostarczenia zamawiającemu wadium i konsekwencje jego ewentualnego braku przed terminem składania ofert. Zastosowanie przesłanki wykluczenia wykonawcy zawartej w (...) przepisie (art. 24 ust. 2 pkt 2 p.z.p.) jest tu niejako "automatyczne", uzależnione od wystąpienia wskazanych tam okoliczności, które nie są dodatkowo powiązane z jakimkolwiek stopniem zawinienia ich wystąpienia (KIO/UZP 1868/10).

Czym różnią się zamówienia dodatkowe od uzupełniających?

Zarówno udzielenie zamówienia dodatkowego, jak i uzupełniającego, następuje w trybie z wolnej ręki. Istnieją jednak między nimi istotne różnice.

Przede wszystkim, aby udzielić zamówienia uzupełniającego, zamawiający musi taką możliwość przewidzieć już w specyfikacji istotnych warunków zamówienia podstawowego. Tymczasem udzielenie zamówienia dodatkowego zgodnie z art. 67 ust. 1 pkt 5 Prawa zamówień publicznych jest możliwe, jeśli usługi lub roboty budowlane nim objęte są niezbędne do prawidłowego wykonania zamówienia podstawowego na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia, jeżeli:

 a) z przyczyn technicznych lub gospodarczych oddzielenie zamówienia dodatkowego od zamówienia podstawowego wymagałoby poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów lub

b) wykonanie zamówienia podstawowego jest uzależnione od wykonania zamówienia dodatkowego.

Ponadto wartość zamówienia dodatkowego nie może przekraczać 50 % wartości zamówienia. Zamówienia dodatkowego można udzielić tylko dotychczasowemu wykonawcy.

Z kolei możliwość udzielenia zamówień uzupełniających zamawiający musi przewidzieć już w specyfikacji istotnych warunków zamówienia podstawowego. W przeciwieństwie do zamówień dodatkowych, przy zamówieniach uzupełniających wymagane jest, aby zamówienie podstawowe było udzielone w trybie przetargu ograniczonego lub nieograniczonego – wobec tego w przypadku trybów negocjacyjnych nie można udzielić zamówień uzupełniających. Istotne jest także to, że zamówienia uzupełniające muszą zaliczać się do tego samego rodzaju co podstawowe (czyli taki sam rodzaj robót lub usług). W przypadku usług oraz robót budowlanych można udzielić zamówienia uzupełniającego w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, przy czym nie może ono stanowić więcej niż 50 % wartości zamówienia podstawowego. Z kolei w przypadku dostaw zamówienia uzupełniającego można także udzielić w okresie 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, przy czym nie może ono stanowić więcej niż 20 % wartości zamówienia podstawowego. Takie zamówienia musi polegać na rozszerzeniu dostawy i jest dopuszczalne, o ile zmiana wykonawcy powodowałaby konieczność nabywania rzeczy o innych parametrach technicznych, co powodowałoby niekompatybilność techniczną lub nieproporcjonalnie duże trudności techniczne w użytkowaniu i dozorze.

Jak ustalić wartość zamówienia na usługi lub dostawy powtarzające się okresowo?

Sposób ustalania wartości zamówień na usługi lub dostawy powtarzające się okresowo określa art. 34 Prawa zamówień publicznych. Zgodnie z tym przepisem, zamawiający w pierwszej kolejności zobowiązany jest do określenia podstawy ustalenia wartości tego typu zamówień. Ma w tym zakresie dwie możliwości:

a)      albo zlicza wartość wszystkich zamówień tego samego rodzaju udzielonych w terminie ostatnich 12 miesięcy lub w poprzednim roku budżetowym, uwzględniając przy tym  zmiany ilościowe w stosunku do zamawianych obecnie usług lub dostaw oraz prognozowany na dany rok średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem

b)      albo zlicza wartość wszystkich zamówień tego samego rodzaju, które ma zamiar udzielić w terminie 12 miesięcy licząc od daty pierwszej usługi lub dostawy.

Istotne jest, aby przy wyborze podstawy ustalania wartości tych zamówień pamiętać, że nie może on prowadzić do uniknięcia stosowania ustawy (poprzez zaniżenie wartości zamówienia).

W kolejnym etapie zamawiający oblicza wartość zamówienia biorąc pod uwagę otrzymaną wcześniej podstawę ustalania wartości zamówień, przy czym zgodnie z Prawem zamówień publicznych obliczenia te uzależnione są od czasu trwania umowy:

a a) w przypadku zawarcia umowy na czas nieoznaczony zamawiający uwzględnia okres 48 miesięcy wykonania zamówienia, a więc mnoży ustaloną podstawę razy cztery.

b  b)    w przypadku zawarcia umowy na czas oznaczony:

-        nie dłuższy niż 12 miesięcy – zamawiający  ustala wartość zamówienia z uwzględnieniem okresu jego wykonywania czyli mnoży podstawę ustalenia wartości zamówienia przez okres wykonania zamówienia, przyjmując, że 12 miesięcy oznacza 1;

-        powyżej 12 miesięcy – zamawiający ustala wartość zamówienia z uwzględnieniem okresu jego wykonywania czyli mnoży podstawę ustalenia wartości zamówienia przez okres wykonania zamówienia, przyjmując, że 12 miesięcy oznacza 1, z tym że w przypadku zamówień, których przedmiotem są dostawy nabywane na podstawie umowy dzierżawy, najmu lub leasingu, uwzględnia się także wartość końcową przedmiotu umowy.