Niedawno spotkałam się z sytuacją, iż
zamawiający chciał wyraźnie w specyfikacji istotnych warunków zamówienia
zastrzec, że w razie nieotrzymania środków z budżetu, unieważni postępowanie.
To, co zamawiającemu wydaje się oczywiste, nie jest jednak tak jednoznaczne w
przepisach prawa zamówień publicznych. Niewątpliwie bowiem, zgodnie z art. 93
ust. 1a Pzp, zamawiający może unieważnić postępowanie o udzielenie zamówienia,
jeśli środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające
zwrotowi środki z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego
Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), które zamawiający zamierzał przeznaczyć na
sfinansowanie całości lub części zamówienia, nie zostały mu przyznane – taką możliwość
posiada ten zamawiający, który wcześniej przewidział taką sytuację w ogłoszeniu
o zamówieniu. Podobnego przepisu brak jednak odnośnie środków przyznawanych z
innych źródeł niż europejskie, jak np. dodatkowe środki przyznane samorządowej jednostce
organizacyjnej.
Jak więc ma postąpić zamawiający w takiej
sytuacji?
Wydaje się, że jedyną możliwością jest
skorzystanie z podstawy unieważnienia postępowania określonej w art. 93 ust. 1
pkt 6 Pzp. Przepis ten umożliwia unieważnienie postępowania, gdy wystąpiła
istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub
wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było
wcześniej przewidzieć. Przesłanka ta została sformułowana bardzo ogólnie, a
więc co do szczegółów należy sięgnąć do orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej.
W wyroku z dnia 11 stycznia 2012 r. (KIO 2777/11) KIO wskazała m.in., że interes publiczny wyraża się przede wszystkim w
bezpieczeństwie finansowym państwa, którego zachwiane powodować będzie
zagrożenie zaniechania wykonania obowiązków ciążących na państwie z mocy ustaw
- wypłaty świadczeń socjalnych, finansowania świadczeń zdrowotnych oraz
świadczenia innych usług. Dalej stwierdziła, że sformułowanie treści przepisu art. 93 ust. 1 pkt 6 Pzp,
w którym mowa o zmianie okoliczności należy rozumieć, jako zaistnienie pewnych
zdarzeń faktycznych, których konsekwencją jest przyjęcie, iż kontynuowanie
postępowania przetargowego nie leży w interesie publicznym. Za takie zdarzenie
należy bez wątpienia uznać blokadę środków przeznaczonych na finansowanie. Podobnie KIO orzekła w wyroku z dnia 1 kwietnia 2011
r. (KIO/UZP 606/11): O ile zrealizowanie
zamierzonych inwestycji w zakresie infrastruktury drogowej wychodzi naprzeciw
potrzebom społecznym (mieści się w szeroko pojmowanym interesie publicznym), o
tyle zaciąganie przez zamawiającego zobowiązań, z których na dzień ich podjęcia
nie mógłby się wywiązać przeczy interesowi publicznemu wprost. Interes
publiczny winien być oceniany z uwzględnieniem sytuacji finansowej państwa i
uwarunkowanej nią możliwości realizacji przedsięwzięć. Interes publiczny wyraża
się przede wszystkim w bezpieczeństwie finansowym państwa, którego zachwianie
powodować będzie zagrożenie wykonania obowiązków ciążących na państwie z mocy
ustaw - wypłaty świadczeń socjalnych, finansowania świadczeń zdrowotnych oraz
świadczenia innych usług. W innym orzeczeniu KIO wprost uznała, że nie leży w interesie publicznym podjęcie się
realizacji przedsięwzięcia modernizacji oczyszczalni ścieków, w sytuacji, gdy w
momencie podpisywania umowy nie ma zapewnionego pełnego finansowania tego przedsięwzięcia
(wyrok KIO z dnia 19 października 2011 r., KIO 2163/11).
Unieważniając
postępowanie na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 6 Pzp trzeba jednak pamiętać, że przesłanka
ta jest bardzo ogólna i ocenna, a tym samym zamawiający może zawsze spotkać się
z zarzutem bezpodstawnego unieważnienia postępowania.
